راه حل آلودگی هوا
تحقیقات جدید در دنیای درختان، از كشف بزرگی حكایت دارد كه در نوع خود توانسته بار دیگر مرزهای درك و بضاعت دانش بشری نسبت به شناخت جمعیت سبز سیاره و چگونگی كاركردهای بالقوه و حیاتبخش آن جابه جا كرده و توانمندی های افزون تری را فراتر از آنچه تاكنون تصور و پیش بینی می شده است، رقم بزند.
ماجرای این كشف بزرگ و نتایج ارزشمندش به یكی از مهم ترین كاركردهای ذاتی و حیاتی درختان یعنی جذب آلودگی ها برمی گردد و براساس آن محققان مدعی اند دیگر زمان كاشتن درختان بیشتر روی زمین فرارسیده است.
این اظهارنظر در حالی از سوی محققان مطرح می شود كه پژوهش جدید توانسته پی به این واقعیت قابل توجه ببرد كه درختان در جذب آلاینده ها و به طور مشخص تركیبات آلی فرار بهتر و كارآمدتر از حدی هستند كه تا پیش از این تصور می شده است.
نتایج پژوهش جدید محققان نشان می دهد برخی آلاینده های معمول و خطرناك هوا كه امروزه به جزءلاینفك فضای زندگی شهرهای كوچك و بزرگ بدل شده اند، می تواند با نرخ های به مراتب بیشتری از آنچه تا امروز از درختان انتظار می رفته توسط آنها جذب شود.
به اعتقاد محققان، این كشف بزرگ دربردارنده مفاهیم ضمنی قابل توجهی برای شبیه سازی و تحت مدل درآوردن نحوه تاثیرگذاری پوشش گیاهی بر آلاینده هاست و افزون بر این، پتانسیل یافته های این كشف تازه می تواند راهگشای مدل سازی مفاهیم ضمنی مهم تری از جمله نحوه تاثیر گذاری ذرات موجود در جو بر سلامت انسان و گرمایش جهانی نیز به حساب آید.
در این میان اما موضوعی كه در وهله اول بیش از همه توجه متخصصان حوزه های مختلف علوم را به پژوهش اخیر محققان و نتایج آن معطوف كرده، حضور دور از انتظار ۲ حوزه ژنتیك و جوشناسی زیر یك سقف واحد است كه ازقضا نتیجه بخش هم نشان داده است.
قضیه از این قرار است كه یافته های ارزشمند اخیر، ماحصل همكاری و تشریك مساعی ثمربخش و البته غیرمعمول متخصصان ژنتیك گیاهی و دانشمندان جوی است.
از یك سو و درحالی كه دانشمندان گیاه شناس، ژن های مورد استفاده گیاهان و همچنین شرایطی كه تحت آن فعال می شوند و به آنها امكان جذب تركیبات آلی فرار (VOCs) بیشتری را می دهد یافته اند، دانشمندان جوشناسی نیز بار تجهیزات و ادوات مختلفی در سراسر جهان را به دوش كشیده اند تا از این راه صحت و سقم این موضوع را كه گیاهان براستی جذب كننده آلاینده ها در دنیای واقعی به شمار می روند، معلوم كنند.
تلاش جهانی جوشناسان برای مشخص كردن واقعیت چنین قابلیتی از گیاهان در حالی جامه عمل به خود گرفته كه محققان مركز ملی تحقیقات جوی از دشوار بودن اندازه گیری و سنجش چنین موضوعی در زمان و مكان حقیقی عالم خبر می دهند.
محققان جوشناسی كه پیشروی این بررسی عالمگیر بوده اند، درواقع پژوهشی میدانی را رهبری و هدایت كرده اند كه مستلزم جمع آوری و آنالیز فوری نمونه های هوا در جنگل های دوردست آن هم با استفاده از یك دستگاه طیف سنج جرمی ۱۰۰ كیلویی در اندازه یك ماشین لباسشویی بوده است.
محققان طی مقاله ای در شماره اخیر نشریه ساینس اكسپرس كه به شرح این اكتشاف پرداخته، خاطرنشان كرده اند، هدفشان حضور واقعی در محل هایی بوده است كه برای تقلید و شبیه سازی یكی از طبیعی ترین موارد طبیعت در شمار نمونه های دست نخورده زمین به حساب آورده می شوند و همین موضوع مهم، آنها را ترغیب كرده كه طی بیشتر از ۶ سال در ۷ موقعیت مكانی در سراسر جهان حضور یابند.
در این میان از جمله كشف های ویژه این گروه می توان به این نكته اشاره كرد كه گیاهان برگ ریز در حدود یك سوم بیشتر از آنچه قبلا پیش بینی و تصور می شده، به كار فرآیند جذب تركیبات آلی فرار اكسیژنه اشتغال دارند كه فرمی از آلاینده های واكنش دهنده با اكسیژن به شمار می رود.
این تركیبات آلی فرار اكسیژنه از منابعی نظیر سوختن بنزین، آتش سوزی جنگل ها و دیگر زیست توده ها (بایومس) حاصل می شوند و حتی توسط برخی از انواع درختان نیز به محیط رها می شوند.
با توجه به همین كشف قابل توجه محققان معتقدند دیگر باید پذیرفت كه همسایگان دیرآشنای بشر عملا و بیشتر از حد تصور ما به كار نظافت و پاكسازی محیط زندگی انسان ها مشغولند.
به اعتقاد محققان، این اطلاعات فوق العاده سودمند، زمانی ارزش واقعی خود را بیشتر نمایان می سازد كه مشاهده می شود در حال حاضر همه ما و بویژه دانشمندان مختلف دنیا در تلاش برای پی بردن و مشخص كردن مسائل و مشكلاتی هستند كه به طور عالم گیر در حال روی دادن است و نمونه شاخص آن مساله آلودگی جهانی هواست.
در همین خصوص و به اعتقاد محققان، پیشروی این تحقیقات كه مشغول كار روی برنامه مدل های سامانه های زمین هستند، این پژوهش جدید و یافته های آن می تواند از سوی مدل سازان و طراحان مورد استفاده واقع شود و بی شك به نتایج سودمندی در این زمینه خواهیم رسید.
تحقیقات جدید و نتایج آن بخصوص در حوزه تركیبات آلی فرار و ذرات آلاینده هوا، توجه سایر محققان را نیز به خود جلب كرده است.
در این میان، محققان دانشگاه دیویس كالیفرنیا كه نتایج این پژوهش را رصد كرده اند، آن را از این جهت بسیار جالب توجه دانسته اند كه می تواند به درك و شناخت بهتر و بیشتر سرچشمه ها و رسوب گاه های آلاینده های نوع VOCكمك كند.
از جمله موارد آلاینده ای كه طرف توجه مخصوص محققان قرار دارد، ذراتی هستند كه از آنها با عنوان ائروسل های آلی ثانویه (SOAs) یاد می شود و توسط تركیبات آلی فرار اكسیژنه شده ایجاد می شوند.
ائروسل ها یا هواویزها به تركیبات كلوئیدی ذرات بسیار ریز مایع یا جامد در گاز اطلاق می شود و نوع آلی ثانویه آنها از آن جهت حائز اهمیت است كه می توانند به عنوان مثال در فرم بذرهایی برای ریز قطرات ابرها خدمت كنند و از این راه قابلیت حفظ گرمای جو را تحت تاثیر خود قرار می دهند.
البته این دسته از تركیبات به عنوان سبب ساز عمده و اصلی بروز بیماری ها و مرگ ومیر در مناطق شهری نیز شناخته می شوند.
با این اوصاف، محققان معتقدند ارزش این كشف تازه و قابلیت های افزون تری كه درختان در جذب این گونه آلاینده ها و تمیز كردن هوای محیط زندگی امروز مردم شهرهای بزرگ جهان نشان می دهند، زمانی بیشتر جلوه می كند كه بدانیم هواویزهای آلی ثانویه (SOAs) به مراتب مرگ آفرین تر از حوادث تصادفات رانندگی به شمار می روند.
درواقع اكنون و با شناخت ژن های گیاهی كه در به چنگ آوردن و ربودن آلاینده هایی از جمله تركیبات آلی فرار نقش دارند، این موضوع مهم می تواند در حكم كاربرد آینده ای برای درختان در كمك كردن به پاكیزه كردن محیط شهرها تلقی شود.
محققان با توجه به ابعاد تازه كشف شده توانمندی درختان در جذب آلاینده ها بر این باورند كه می توان انتظار روزی را كشید كه خطوط بزرگراهی از گیاهان واجد این ژن های جاذب تركیبات آلی فرار ـ یا سایر منابع آلودگی ـ به كار جذب كردن تركیبات زیانبار و خارج كردن شان از هوا بپردازند.
منبع: www.kanoonedu.ir